Geldstromen

In de vorige versie van de Cultuurindex Nederland ging de pijler Geldstromen vergezeld van een vrij somber verhaal. Door bezuinigingen en de economische crisis was de geldstroom richting de culturele sector tussen 2009 en 2013 flink kleiner geworden. De cijfers over 2015 geven echter aanleiding tot iets meer optimisme. De overheidsbestedingen aan kunst en cultuur lijken het laagste punt gepasseerd te zijn, en de kernindicator Inkomsten is ten opzichte van 2013 met tien indexpunten gestegen.

Trend 1: Subsidies krabbelen weer wat op

De kunst- en cultuurbezuinigingen in 2011 en 2013 zijn duidelijk terug te zien in de cultuurindex. De voor inflatie gecorrigeerde directe belastinguitgaven aan cultuur daalden tussen 2009 en 2013 met 39%, de indirecte belastinguitgaven aan cultuur (zoals het lagere btw-tarief op bijvoorbeeld boeken of theatertickets) met 11%, en de overheidsuitgaven aan kunst en cultuur met 16%. Daarmee lijkt in 2013 het laagste punt van de overheidsbestedingen aan kunst en cultuur te zijn bereikt. In 2015 krabbelen de totale overheidsbestedingen voor kunst en cultuur weer een heel klein beetje op, al blijft van die stijging na inflatiecorrectie slechts ongeveer een miljoen euro over.

Trend 2: Groei eigen inkomsten

Niet alleen de overheidsbestedingen aan kunst en cultuur daalden tussen 2009 en 2013. Ook de eigen inkomsten daalden – na inflatiecorrectie – met 14%. 2015 laat op dit vlak echter weer een sterke toename zien. Zo profiteren musea en bioscopen van toegenomen bezoekersaantallen, en groeit door het succes van streamingdiensten voor het eerst in jaren weer de omzet op de muziekmarkt. Ook de toch al explosief gestegen exportwaarde van Nederlandse muziek neemt in 2015 verder toe. Daarentegen blijven de meeste indicatoren over de inkomsten binnen de beeldende kunstensector en de letterensector dalen, al neemt in die laatste sector de boekomzet inmiddels weer langzaam toe.

Trend 3: Andere inkomsten

Naast subsidies en omzet vormen ook giften een bron van inkomsten. In 2015 nemen weliswaar de giften van huishoudens aan kunst en cultuur af, maar stijgen de (veel omvangrijkere) giften van bedrijven, fondsen en kansspelen. Het totale bedrag aan giften is daarmee in 2015 voor het eerst sinds 2009 weer gestegen. Daarnaast zijn er succesvolle nieuwe manieren van geven bijgekomen. Zo werd via cultureel crowdfundingplatform voordekunst in 2016 ruim 4,2 miljoen euro opgehaald, tegenover circa 2,6 miljoen in 2014 en 3,5 miljoen in 2015. Jaarlijks worden met dit bedrag hiermee enkele honderden culturele of kunstzinnige projecten mogelijk gemaakt.

Over de pijler Geldstromen

De pijler Geldstromen biedt inzicht in de verschillende inkomstenbronnen van de culturele sector. Daarbij wordt een onderscheid gemaakt tussen overheidsbijdragen, eigen inkomsten en de omzet van de creatieve industrie. Alle bedragen onder de pijler Geldstromen zijn gecorrigeerd voor inflatie.

Kernindicatoren Geldstromen

  1. Inkomsten (exclusief overheidsbijdragen)
  2. Overheidsuitgaven
  3. Omzet creatieve industrie