Vraag en aanbod nemen toe in schouwburgen en concertzalen

Toneelvoorstelling (Unsplash/Wei-Cheng Wu)
dinsdag, 29 mei 2018

(Artikel bewerkt op 7 juni 2018)

Voor liefhebbers van de podiumkunsten was 2017 een goed jaar: in de 147 schouwburgen en concertzalen die zijn aangesloten bij de Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties (VSCD) steeg het aantal voorstellingen, het bezoek en het aantal personeelsleden. Dat blijkt uit de jaarcijfers die gisteren werden gepresenteerd in de infographic Podia 2017. [1]

In totaal waren er op de aangesloten podia 28.898 voorstellingen te zien, waar dit er in 2016 27.975 waren – een stijging van 3,3 procent. Daarmee steeg het aantal voorstellingen voor het eerst sinds 2013 (Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018a).

In vrijwel alle categorieën steeg het aanbod van uitvoeringen: het meest in de genres ‘dans en beweging’ (+21,8 procent), ‘opera en muziektheater’ (+20,6 procent) en ‘amateuroptredens’ (+14,9 procent). Een daling was er evenwel in het aantal geprogrammeerde musicals en operettes. Dit is echter vooral veroorzaakt door een veranderde populatie: de grote musicalproducent Stage Entertainment is in de cijfers over 2017 niet meer vertegenwoordigd. Op de 112 podia die in zowel 2016 als 2017 tot de VSCD-leden behoorden en het Theater Analyse Systeem invulden, is juist een stijging van 9 procent in het aantal musicals te zien. (Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties 2017, 2018a, 2018b).

Binnen het aanbod nam het aandeel van rijksgesubsidieerde voorstellingen toe van 14 naar 17 procent – mogelijk deels als gevolg van het feit dat de commerciële producties van Stage Entertainment niet meer meetellen en met de Nationale Opera en Ballet en Het Nationale Theater twee leden zijn toegetreden die een groot aantal gesubsidieerde voorstellingen tonen. De VSCD juicht deze ontwikkeling in een persbericht toe, en spreekt over ‘vaak onbekendere en avontuurlijkere voorstellingen’, een aanbod dat ‘landelijk op onze podia te zien moet zijn en blijven’ (Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties 2017, 2018a, 2018b).

Bezoek

Het totale aantal bezoekers van bij de VSCD aangesloten podia nam in 2017 iets af: van 10 naar 9,7 miljoen. Wederom komt dit echter vooral door het wegvallen van Stage Entertainment. Wanneer voor zowel 2016 als 2017 naar dezelfde selectie podia wordt gekeken, dan blijkt het bezoek juist met 1 procent te zijn toegenomen (Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties 2017, 2018a).

De verdeling van die bezoekers over de verschillende genres is redelijk in lijn met de verdeling in het aanbod, zoals onderstaande figuur laat zien. Wel valt op dat klassieke muziek relatief weinig bezoekers trekt ten opzichte van het aantal voorstellingen, terwijl dit voor toneel juist andersom is (Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties 2018a).

Verdeling van verschillende genres in het bezoek van en aanbod op VSCD-podia (Bron: VSCD 2018a)

Figuur 1 - Verdeling van verschillende genres in het aanbod op en bezoek aan VSCD-podia in 2017 (Vereniging van Schouwburg- en Concergebouwdirecties 2018a)

Verreweg het meeste aanbod in de podiumkunsten is te vinden in Noord-Holland. [2] In deze provincie daalde in 2017 echter het aanbod op VSCD-podia, hoewel het aantal bezoekers toenam. In Drenthe, Friesland, Groningen en Limburg steeg zowel het aantal voorstellingen als het aantal bezoekers. In de overige provincies liepen vraag en aanbod terug (Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties 2018b).

De totale omzet van de aangesloten podia steeg in 2017 met 12,8 procent naar 590 miljoen euro. Daarbij nam vooral het aandeel overheidsbijdrage toe: van 43 naar 46 procent (Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties 2017, 2018a).

Personeel

Voor het tweede jaar op rij neemt het aantal personeelsleden bij VSCD-podia toe: van 13.314 in 2015 naar 14.178 in 2016 en 14.853 in 2017. In 2016 steeg vooral het aantal vrijwilligers en flexibel ingehuurde krachten, terwijl het aantal mensen in loondienst afnam. In 2017 was deze ontwikkeling vrijwel omgekeerd, met 17,1 procent meer personeel in loondienst, en 2,4 procent minder flexibel ingehuurde krachten. Het aantal vrijwilligers nam in 2017 met 3,9 procent toe tot 2.743 (Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties 2016, 2017, 2018a).

Aantal personeelsleden op VSCD-podia in 2017 (Bron: VSCD 2018a)

Figuur 2 - Aantal personeelsleden op VSCD-podia in 2017, naar type contract (Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties 2018a)

Samenvattend laten de VSCD-podia op verschillende gebieden een stijgende lijn zien in 2017. Dat is tevens goed nieuws voor de indicatoren in de Cultuurindex Nederland over het aantal voorstellingen en het aantal bezoekers binnen de podiumkunsten: de cijfers van de VSCD maken hier immers een belangrijk deel van uit.

Noten

[1] De cijfers in Podia 2017 (en eerdere edities hiervan) hebben betrekking op alle leden van de VSCD. De VSCD heeft een wisselend ledenaantal, waardoor de cijfers in verschillende edities van Podia op een afwijkende populatie betrekking hebben. Daarom heeft de VSCD in het persbericht bij Podia 2017 ook gekeken naar een valide testgroep van 112 podia die zowel in 2016 als 2017 lid waren en het Theater Analyse Systeem in beide jaren hebben ingevuld. De meeste cijfers in dit artikel zijn afkomstig uit (de uitgebreidere publicatie) Podia 2017, en betreffen dus alle aangesloten podia. Wanneer cijfers zijn gebaseerd op de iets kleinere testgroep, is dit aangegeven in de tekst.

[2] In de eerste resultaten van de Regionale Cultuurindex, die samen is ontwikkeld door Atlas voor gemeenten en de Boekmanstichting, is ook meer informatie te vinden over het aanbod binnen de podiumkunsten per provincie.

Literatuur

  • Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties (2013) Podia 2012. Amsterdam: Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties.
  • Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties (2014) Podia 2013. Amsterdam: Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties.
  • Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties (2015) Podia 2014. Amsterdam: Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties.
  • Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties (2016) Podia 2015. Amsterdam: Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties.
  • Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties (2017) Podia 2016. Amsterdam: Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties.
  • Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties (2018a) Podia 2017. Amsterdam: Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties.
  • Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties (2018b) ‘Stijging podiumbezoek in 2017’. Op: www.vscd.nl, 28 mei.

Bron beeld

Unsplash/Wei-Cheng Wu