Letteren

Letteren

Weergave:
  • Grafiek
  • Data
Jaar Waarde
2005 Aantal leden openbare bibliotheken (x1000) 4039
2007 Aantal leden openbare bibliotheken (x1000) 4011
2009 Aantal leden openbare bibliotheken (x1000) 4027
2011 Aantal leden openbare bibliotheken (x1000) 4009
2013 Aantal leden openbare bibliotheken (x1000) 3858
2005 Aantal nieuwe Nederlandstalige boektitels
2007 Aantal nieuwe Nederlandstalige boektitels 14793
2009 Aantal nieuwe Nederlandstalige boektitels 16461
2011 Aantal nieuwe Nederlandstalige boektitels 16632
2013 Aantal nieuwe Nederlandstalige boektitels 16582
2005 Omzet verkoop boeken (incl. e-books, mln €) 596.1
2007 Omzet verkoop boeken (incl. e-books, mln €) 627.8
2009 Omzet verkoop boeken (incl. e-books, mln €) 641.7
2011 Omzet verkoop boeken (incl. e-books, mln €) 597
2013 Omzet verkoop boeken (incl. e-books, mln €) 525.3
2005 Aantal verkochte boeken (incl. e-books, x mln) 47.6
2007 Aantal verkochte boeken (incl. e-books, x mln) 48.6
2009 Aantal verkochte boeken (incl. e-books, x mln) 49.4
2011 Aantal verkochte boeken (incl. e-books, x mln) 46.9
2013 Aantal verkochte boeken (incl. e-books, x mln) 41
2005 Aantal openbare bibliotheken 341
2007 Aantal openbare bibliotheken 202
2009 Aantal openbare bibliotheken 171
2011 Aantal openbare bibliotheken 163
2013 Aantal openbare bibliotheken 160

Sector:

Elk jaar groeit het aanbod op de Nederlandse boekenmarkt met duizenden titels. Een hoogtepunt in de boekverkoop– meer dan 50 miljoen verkochte papieren exemplaren – werd behaald in 2008. Gemiddeld bijna 7 boeken per huishouden. Daarnaast werden er datzelfde jaar meer dan 100 miljoen boeken uitgeleend door de openbare bibliotheken. Daarmee behoort Nederland tot de top in de wereld als het om boekconsumptie gaat. 

Trend 1: Onrust bij boekhandels 

Het kan bijna niemand zijn ontgaan: twee grote retailers in de letteren sector - Polare en ECI - moesten hun deuren sluiten in de eerste maanden van 2014. Een ontwikkeling die leek te passen bij de toon van de berichten die de laatste jaren rondzingen in de boekenbranche. Het boek en lezen zouden hun langste tijd hebben gehad. De dalende omzetten en de afname van het aantal winkels in het straatbeeld waren daar het bewijs van, aldus de pers. Maar de sluiting van de twee ketens leidde juist tot grote ophef en actiebereidheid onder lezers. Het einde van Polare bracht de meest succesvolle crowdfundactie in 2014 op gang en leverde genoeg op voor een doorstart. Dankzij deze actie, overnames door onafhankelijke winkels en de bemoeienis van culturele investeerders bleef het grootste deel van de winkels open. 

Trend 2: Concurrentie om vrije tijd

Het aantal verkochte exemplaren is onder het niveau van 2007 gezakt. In vergelijking met het topjaar 2009 is het verlies in omzet in de letteren sector aanzienlijk. De belangrijkste verklaring is dat de lezer minder te besteden heeft door de aanhoudende economische crisis. Daarnaast zijn er door de digitalisering veel meer mogelijkheden aan vrijetijdsbesteding bijgekomen. Toch lijkt het boek zich daarin redelijk staande te houden. Het fysieke marktaandeel van het boek ten opzichte van de directe concurrenten muziek en games is zelfs toegenomen.  

Trend 3: Letteren en Digitalisering

De digitalisering biedt ook kansen: voor de boekverkoper die online nieuwe afzetkanalen vindt en voor de uitgeverij die de omzet aan digitale producten ziet stijgen. Sinds 2009 bieden uitgeverijen e-books aan en elk jaar stijgt het aantal verkochte exemplaren. Maar het aandeel, 4,2% in 2013, is nog te klein om het verlies in papieren boeken goed te maken. De fysieke boekwinkel is, anno 2014, (nog steeds) de belangrijkste aankoopplaats voor het boek. De vraag hoe de toekomst van deze boekhandels eruit ziet is afhankelijk van het economische tij, maar ook de manier waarop de spelers in het boekenvak de on- en offline wereld bij elkaar kunnen brengen.

Trend 4: Functie bibliotheken verandert

De toekomst van de letteren sector en het boek wordt mede bepaald door de circa 1000 openbare bibliotheken in Nederland. De bezuinigingen die gemeenten moeten doorvoeren komen hard aan. Tussen 2006 en 2012 is het aantal vestigingen afgenomen. Het aantal volwassen leden is iets gedaald, maar het aantal jeugdleden (0 – 17 jaar) gegroeid. Omdat de bibliotheken hun uitleningen van (vooral informatieve) boeken zagen teruglopen, zijn er de laatste tijd stappen gezet om de digitale en fysieke wereld bij elkaar te brengen. In 2013 werd de vakantiebieb app gelanceerd, een van de meest populaire apps op leesgebied. Daarnaast is de bibliotheek gestart met het uitlenen van e-books. De openbare bibliotheken zijn naast hun rijke boekencollectie steeds meer aandacht gaan richten op hun sociale-culturele rol. In het in januari 2014 verschenen rapport 'Bibliotheek van de toekomst' wordt het toekomstperspectief van de sector verkend. Welke rol is er voor de bibliotheek weggelegd? De titel van het rapport is veelzeggend: knooppunt voor kennis, contact en cultuur. 

Tekst Heleen Tersteeg.