Erfgoed

Erfgoed

Weergave:
  • Grafiek
  • Data
Jaar Waarde
2005 Vrijwilligers musea (mensjaren) 2679
2007 Vrijwilligers musea (mensjaren) 3015
2009 Vrijwilligers musea (mensjaren) 3559
2011 Vrijwilligers musea (mensjaren) 4669
2013 Vrijwilligers musea (mensjaren) 4884
2005 Aantal tentoonstellingen musea 2041
2007 Aantal tentoonstellingen musea 2420
2009 Aantal tentoonstellingen musea 2143
2011 Aantal tentoonstellingen musea 1974
2013 Aantal tentoonstellingen musea 1921
2005 Eigen inkomsten musea en BIS-presentatie-instellingen (mln €) 144
2007 Eigen inkomsten musea en BIS-presentatie-instellingen (mln €) 170
2009 Eigen inkomsten musea en BIS-presentatie-instellingen (mln €) 198
2011 Eigen inkomsten musea en BIS-presentatie-instellingen (mln €) 235.08
2013 Eigen inkomsten musea en BIS-presentatie-instellingen (mln €) 313.87
2005 Aantal bezoeken musea (x1000) 19648
2007 Aantal bezoeken musea (x1000) 20540
2009 Aantal bezoeken musea (x1000) 22037
2011 Aantal bezoeken musea (x1000) 23138
2013 Aantal bezoeken musea (x1000) 26490

Sector:

De Nederlandse erfgoedsector zit in de lift. Niet alleen het aantal museumbezoeken en het aantal vrijwilligers groeide, maar ook het aantal beschermde stads- en dorpsgezichten en rijksmonumenten. De sector neemt het digitaal presenteren van collecties serieus. Toch is er nog veel ruimte voor verbetering als het gaat om presentatie van digitaal erfgoed en digitaliseringsbeleid.

Trend 1: Groei

Cultureel erfgoed is de verzamelnaam voor alle waardevolle (museale) collecties, monumenten en stads- en dorpsgezichten die we in stand willen houden en door willen geven aan de volgende generatie. Het aantal rijksmonumenten in Nederland groeide in 2014 tot 62.500, en is daarmee voorlopig compleet. Wel is er nog ruimte voor groei in beschermde stads- en dorpsgezichten. De Nederlandse musea ontvingen in de afgelopen jaren meer bezoekers dan ooit. Oorzaken hiervan zijn de populaire Museumkaart (van 300.000 stuks in 2003 tot ruim een miljoen stuks in 2014), de (her)opening van een aantal grote musea en de gemoderniseerde tentoonstellingen die meer gericht zijn op beleving. Bovenal profiteerden de musea opvallend genoeg van de economische crisis. Vakanties naar het buitenland werden vervangen door dagjes uit in eigen land, wat een positief effect had op de museumbezoeken en -omzet.  

Trend 2: Digitalisering

Waar musea keuzes moeten maken bij het fysiek vertonen van hun collectie - het overgrote deel van het erfgoed is immers opgeslagen in depots - zou digitale toegankelijkheid uitkomst kunnen bieden. Digitaal erfgoed bestaat in verschillende vormen: gedigitaliseerd analoog erfgoed, digital born erfgoed (zoals foto’s, films en games) en digitale informatie over dat erfgoed. Het geschatte percentage van de analoge collecties dat nu gedigitaliseerd is hoog bij musea (bijna 40%) en relatief laag bij archieven (10%), vooral omdat zij een veel groter volume aan objecten hebben. Dat er in de Nederlandse erfgoedsector op ruime schaal gedigitaliseerd wordt wil echter nog niet zeggen dat op even grote schaal ook het publiek wordt bediend. Meer dan de helft van de digitale collecties is anno 2013 slechts binnen de muren van de instelling te raadplegen, en dan soms nog alleen door het eigen personeel. Dit hangt grotendeels samen met juridische restricties op het online aanbieden van digitale collecties. Het auteursrecht maakt bijvoorbeeld dat instellingen met recent erfgoedmateriaal beperkt zijn in hun mogelijkheden. Een mankement in de digitaliseringswerkzaamheden is dat er vaak geen langetermijnperspectief is. Visies op duurzame toegankelijkheid van het materiaal of plannen voor wanneer een subsidie afloopt ontbreken nog te vaak. Ongeveer een derde van de Nederlandse instellingen heeft een expliciet duurzaamheidsbeleid wat betreft digitaal erfgoed, al  zitten we daarmee nog wel boven het Europese gemiddelde (26%).

Tekst Gerhard Jan Nauta, beeld Pedro Sluiter.